Ancak bu ağrının insanların hayatını ne ölçüde etkilediğini gösteren araştırmalar var ve bence tartışmanın en değerli kısmı da burada başlıyor. Armour ve arkadaşlarının 2019 tarihli araştırması, 21.573 genç kadını kapsayan 38 çalışmayı bir araya getirdi. Araştırmanın sonuçları oldukça dikkat çekiciydi:
- [] %71,1: Birleşik analizde adet sancısı bildiren katılımcıların tahmini oranı. [] %20,1: İlgili çalışmaların verilerinde adet sancısı nedeniyle okul veya üniversiteye gidemediğini bildirenlerin oranı. [] %40,9: Adet sancısının ders performansını veya derse odaklanmayı olumsuz etkilediğini bildirenlerin oranı.
Burada paydaların farklı olduğunu unutmamak gerekiyor. İlk oran 20.813 katılımcının verilerini içeren 37 çalışmaya, devamsızlık oranı 11.226 katılımcının bulunduğu 19 çalışmaya, akademik performans oranı ise 5.126 katılımcının bulunduğu 10 çalışmaya dayanıyordu. Dolayısıyla bu üç oran aynı katılımcı grubundan elde edilmiş sonuçlar değildir. Kaynak: Armour M. ve arkadaşları,
The Prevalence and Academic Impact of Dysmenorrhea in 21,573 Young Women: A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of Women's Health, 2019.
Araştırmanın yayımlanmış özetine buradan ulaşılabilir. Bu rakamları günlük hayata uyarlayalım. Bir sınıfta 30 öğrenci olduğunu ve bunların tamamının araştırmadaki örnekleme benzer özelliklere sahip olduğunu varsayarsak, yaklaşık 12 öğrencinin adet sancısı nedeniyle derse odaklanma sorunu yaşayabileceğini öngörebiliriz. Bu, araştırmanın doğrudan bir sınıfta yaptığı sayım değil; yüzde 40,9 oranını anlamayı kolaylaştıran varsayımsal bir örnektir. Bir başka ifadeyle, dışarıdan normal görünen bir sınıfta veya iş yerinde çok sayıda kişi ağrıyla mücadele ediyor olabilir. Ağrının görünmemesi, etkisinin olmadığı anlamına gelmez.
5. Gerçek Hayattan Örnekler: Aynı Regl Dönemi, Farklı Deneyimler Bu konuda tek bir kişinin deneyimini bütün kadınlara genellemek doğru olmaz. Bunun yerine, sağlık çalışanlarının karşılaşabileceği tipik durumları düşünmek daha açıklayıcıdır. Aşağıdaki örnekler belirli kişilere ait doğrulanmış vaka anlatıları değil, bilinen belirtiler ve araştırmalardaki etkiler temelinde oluşturulmuş temsili senaryolardır.
Örnek 1: İşe gitmek için ağrısını gizleyen bir çalışan Bir çalışan sabah uyandığında karnında yoğun kramplar hissediyor. Bel ağrısı ve bulantı da eşlik ediyor. Ağrı kesici kullanmasına rağmen tam olarak rahatlayamıyor. Yine de işe gidiyor, toplantılara katılıyor ve sorulara cevap veriyor. Dışarıdan bakıldığında işini yapabiliyor gibi görünüyor. Oysa dikkatini toplamakta zorlanıyor, sürekli oturma pozisyonunu değiştiriyor ve öğle arasını dinlenmek için kullanıyor. Bu kişinin iş yerine gelmiş olması, ağrısının hafif olduğunu kanıtlamaz. Yalnızca çalışmaya devam etmeyi seçtiğini veya koşullar nedeniyle bunu yapmak zorunda hissettiğini gösterir.
Örnek 2: Her ay birkaç gününü kaybeden üniversite öğrencisi Başka bir öğrenci, adet döneminin ilk iki gününde şiddetli ağrı yaşıyor. Sınav haftası geldiğinde devamsızlık yapmaktan korkuyor. Derse katılsa bile anlatılanları takip edemiyor. Bir süre sonra yalnızca ağrıyla değil, kaçırdığı dersler ve yetiştiremediği ödevlerle de mücadele etmeye başlıyor. Armour ve arkadaşlarının araştırmasında bildirilen devamsızlık ve odaklanma oranları, bu tür sorunların münferit olmadığını gösteriyor.
Örnek 3: Şiddetli ağrının altında başka bir hastalık bulunması Bir kişi yıllardır adet sancısını normal kabul ediyor. Ancak ağrısı giderek artıyor; bazen adet dönemi dışında da pelvik ağrı hissediyor. Cinsel ilişki sırasında ağrı veya bağırsak hareketleriyle ilişkili yakınmalar da yaşayabiliyor. Bu durumda endometriozis gibi bir hastalığın araştırılması gerekebilir. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji (ACOG), özellikle günlük yaşamı bozan, zamanla kötüleşen veya tedaviye rağmen devam eden ağrıların değerlendirilmesini öneriyor. Bu üç örneğin ortak noktası, ağrının yalnızca fiziksel bir his olarak kalmamasıdır. İş, eğitim, ekonomik güvence, sosyal hayat ve kişinin kendi bedenine duyduğu güven de etkilenebilir.
6. Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açıları Nasıl Dengelenebilir? Regl ağrısı tartışmalarında cinsiyetler arasında karşılaştırmalar yapılması sık rastlanan bir durum. Fakat burada erkekleri duygusuz, kadınları ise yalnızca duygularıyla hareket eden kişiler olarak göstermek konuyu anlamamızı zorlaştırır. Bazı erkekler, kendi bedenlerinde benzer bir deneyim yaşamadıkları için regl sancısının etkisini gözlerinde canlandırmakta zorlanabilir. Bu, mutlaka umursamadıkları anlamına gelmez. Ağrının nedenini, ne kadar süreceğini ve ne yapılabileceğini öğrenmek onlar için daha anlaşılır bir başlangıç olabilir. Örneğin bir erkek, partnerinin regl döneminde yaşadığı ağrıyı tam olarak hissedemese de şu soruları sorabilir: - Bugün hangi işlerde sana yardımcı olabilirim? - Dinlenmek mi, bir sağlık kuruluşuna başvurmak mı daha iyi olur? - Bu ağrı her ay aynı şiddette mi yaşanıyor? Bunlar basit sorular gibi görünse de kişinin deneyimini küçümsemeden anlamaya yardımcı olur. Kadınların bakış açısında ise ağrının kendisi kadar, çevrenin verdiği tepki de önemli olabilir. Sürekli “Herkes regl oluyor, bunda ne var?” denmesi, kişinin yalnızca fiziksel acıyla değil, kendisini kanıtlama zorunluluğuyla da uğraşmasına yol açabilir. Bir kadın ağrısını açıklamak zorunda kaldığını hissedebilir veya iş yerinde izin istemekten çekinebilir. Ancak bütün kadınların sosyal destek beklentisinin aynı olduğunu, bütün erkeklerin de yalnızca pratik çözümler aradığını söylemek doğru değildir. İnsanların ihtiyaçları kişiliklerine, kültürel çevrelerine, deneyimlerine ve ilişkilerine göre değişir. Bence asıl ayrım kadınlarla erkekler arasında değil, ağrı yaşayan birini dinlemeye hazır olmakla onu peşinen yargılamak arasındadır. Ayrıca ağrının ciddiye alınmasını sağlamak için mutlaka kalp kriziyle karşılaştırılması gerektiği düşüncesini de sorgulamalıyız. Bir hastalığın önemini başka bir hastalığa benzeterek kanıtlamak zorunda değiliz. Şiddetli regl ağrısı, tek başına değerlendirilmesi gereken bir sağlık sorunudur.
7. Psikoloji ve Sinir Sistemi: Ağrı Neden Herkeste Aynı Hissedilmez? Ağrıyı yalnızca hasarlı bir bölgeden beyne giden basit bir sinyal gibi düşünmek eksik olur. Ağrı deneyimi; sinir sisteminin işleyişi, uyku, stres, geçmiş deneyimler ve kişinin bulunduğu ortam gibi birçok unsurdan etkilenir. Örneğin uykusuzluk yaşayan, yoğun stres altında bulunan veya günlerdir ağrı çeken bir kişinin ağrıyla baş etmesi zorlaşabilir. Bu durum, ağrının hayal ürünü olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, ağrının biyolojik ve psikolojik süreçlerin birlikte etkilediği karmaşık bir deneyim olduğunu gösterir. Burada önemli bir yanlış anlaşılmayı önlemek gerekir: “Psikolojik etkenler ağrıyı etkiliyor” demek, “Ağrı psikolojiktir ve gerçek değildir” demek değildir. Ağrının kişiden kişiye değişmesi de kalp krizi ile regl ağrısını tek bir ölçekte kesin biçimde sıralamayı zorlaştırır.
